Сізде атқарушылық жазба бар-жоғын қалай тексеруге болады

Жарияланды: 2026-08-26 · Жаңартылды: 2026-10-09 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

Жазбаның өзін қалай тексереміз: ЕНІС-те ЖСН бойынша іздеу

Жазба нотариаттық жүйеде атқарушылық іс жүргізу жүйесі ол туралы білгенге дейін көп бұрын өмір сүреді. Оны сол жерден іздеу керек.

Бірыңғай нотариаттық ақпараттық жүйенің сайтында — enis.kz — «Сервис» бөлімінде атқарушылық жазбаны тексеру беті бар. Форма бар болғаны екі өрісті сұрайды:

1. борышкердің ЖСН немесе БСН-і — он екі сан;
2. суреттегі кодты ағылшын әріптерімен.

ЭЦҚ да, тіркелу де, жеке кабинет те қажет емес. Бұл түбегейлі маңызды: сервис жазбаны адамның идентификаторы бойынша іздейді, қолыңыздағы құжаттың түпнұсқалығын тексермейді. Демек оны дәл «менде бірдеңе бар ма» деген тексеру ретінде пайдалануға болады. Ескерте кетейік: беттің интерфейсі сайтты қазақшаға ауыстырғанда да орысша қалады.

Нәтиже нені көрсетеді. Атқарушылық жазбалар бойынша жұртшылыққа жазбаның жасалған күні мен оны жасаған нотариус туралы мәліметтер ғана ашылады — мұны заң нотариаттық құпиядан ерекшелік ретінде тікелей рұқсат етеді («Нотариат туралы» Заңның 3-бабы 10-тармағының 1) тармақшасы). Іс жүзінде іздеу нәтижесінде борышкерге хабарлама жіберілгені туралы белгі мен нотариустың байланыс деректері де болуы мүмкін. Ол жерде жоқ нәрсе — борыш сомасы мен өндіріп алушының аты: олар үшін әрі қарай жүру керек.

Бір тұзақ туралы бірден ескертейік. «Хабарлама жіберілді» деген белгіні мерзім әлі басталмады деп оқымаңыз. Мерзім көшірмені алған күннен жүреді (92-6-баптың 2-тармағы), бірақ «цифрлық үкімет» порталы арқылы, SMS-пен не сіздің шартыңыздағы электрондық поштаға жіберілген көшірме алынды деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағы), сонда он жұмыс күні осы хабарламадан бастап-ақ жүруі мүмкін. Көшірме тапсырыс хатпен жіберілген болса ғана мерзім кейінірек басталады. Сондықтан сақтық үшін мерзімді белгідегі күннен бастап санаңыз, қарсылықты бірден беріңіз, ал көшірменің қашан және қандай тәсілмен жіберілгенін нотариустан анықтаңыз.

Сізде ЖШС болса не сіз оның басшысы болсаңыз, өз ЖСН-іңіз жеткіліксіз. Компанияға қатысты жазба оның БСН-і бойынша ізделеді — өріс ЖСН-ді де, БСН-ді де қабылдайды, екеуін де тексеріңіз. Себебі формальды емес: заңды тұлғаның борышы бойынша шетелге шығуға уақытша шектеу компанияға емес, оның басшысына не міндетін атқарушыға жеке салынады (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 33-бабының 1-тармағы). Өзіндік кәсіпкерлік түрінде қызметін жүзеге асыратын дара кәсіпкер өз ЖСН-імен әрекет етеді; кәсіпкерлік бірлескен болып, сізге БСН берілген болса, екі нөмірді де тексеріңіз.

«Табылмады» неге «жазба жоқ» дегенді білдірмейді

Мұнда ашықтық керек, өйткені бұл — адам тексеріп, тынышталып, мерзімді өткізіп алатын дәл сол сценарий.

Басты шектеу «нотариус деректерді енгізбеген» дегеннен ауыр. 2026 жылғы 8 қыркүйекке дейін жасалған жазбаларда борышкердің ЖСН-і «егер ол арыз берушіге белгілі болса» ғана көрсетілетін («Нотариат туралы» Заңның 92-3-бабының 3) тармақшасы). Өндіріп алушы оны бермеуі мүмкін — сонда жазба бар, ал сіздің ЖСН бойынша іздеу оны таппайды. Бұл сервистің ақауы емес, заңның нормасы, әрі ол дәл үш жыл өмір сүретін ескі жазбаларға соғады. 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап ЖСН — жазбаның міндетті деректемесі («егер ол арыз берушіге белгілі болса» деген ескертпе № 343-VIII Заңмен алып тасталды), бірақ бұл кері күшпен жұмыс істемейді: 8 қыркүйекке дейін жасалған жазбалар бұрынғы қағидалар бойынша өмір сүреді.

Екіншіден, сервистің теріс жауабы үзілді-кесілді тұжырымдалған, ал заңды тұрғыда ол «сұрау салған сәтте осы ЖСН бойынша ештеңе табылмады» дегенді ғана білдіреді. Оны борыштың жоқтығы туралы анықтама ретінде оқымаңыз.

Үшіншіден, таза техникалық жайт: суреттегі код қате енгізілсе, бет қате туралы хабарламасыз, үнсіз бос форманы қайта жүктейді. Бос экранды «ештеңе жоқ» деген жауап деп қабылдау оңай — нәтиже шынымен келгеніне көз жеткізіңіз.

Сондықтан өндіріп алудың басқа белгілері болса, қосымша тексеріңіз — борышкерлер тізілімінен және төменде айтылатын хабарламалардан.

Іс сот орындаушысында болса, қайдан қарау керек

Жазба мәжбүрлеп орындатуға кеткенде басқа сервистер жұмыс істейді.

Борышкерлер тізілімі, aisoip.adilet.gov.kz/debtors — Әділет министрлігінің атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. Іздеу ЖСН бойынша. Заң тізілімге енгізуді талап ететін мәліметтердің ішінен (36-баптың 2-тармағы) сіз үшін ең маңыздысы — атқарушылық құжатты берген орган, берілген күні және борышкердің орындалмаған міндетінің мазмұны, сондай-ақ сот орындаушысының тегі, аумақтық бөлімнің атауы мен мекенжайы не жеке сот орындаушысы кеңсесінің мекенжайы. Бұл — «менен қандай негізде өндіріп алып жатыр» және «кімге хабарласу керек» деген сұрақтардың жауабы. Сол жерде сот орындаушысының байланыс деректері де көрсетіледі; онымен қалай байланысу және одан не сұрау керектігі «Өз сот орындаушыңызды қалай табуға болады» мақаласында талданған.

Шетелге шығуға тыйымды тексеру — egov.kz-тегі SR.14 қызметі, борышкерлер тізілімі және шетелге шығуы шектелген борышкерлер тізілімі бойынша тексеру. Шығуды шектеу — дербес шара, ал ол туралы әуежайда білу ең қымбат нұсқа. Толығырақ — борышқа байланысты шетелге шығуға тыйым туралы мақалада.

Банк қосымшасы. Бұғаттау мен алынған сомалар онда кез келген тізілімнен ерте көрінеді, бірақ қосымша негізді түсіндірмейді. Бұл — тексеруге сигнал, жауап көзі емес.

Жеке кредиттік есеп — кез келген жазбадан бұрын жұмыс істейтін жалғыз арна. Кредиттік тарих субъектісі күнтізбелік жыл ішінде бір рет өзі туралы кредиттік есепті тегін алуға құқылы («Кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру туралы» Заңның 21-бабының 2-тармағы). Онда мерзімі өткен берешек пен кредитордың ауысуы, яғни борышты коллекторға беру көрінеді — ал бұл дәл жаңа өндіріп алушыда борышты жазбаша мойындау әдетте болмайтын жағдай.

Қай сервис нені көрсетеді

Үшінші бағанға назар аударыңыз: қарсылық әлі мүмкін болатын мерзімнің ішіне алғашқы екі жол ғана түседі.

Тексеру жазбаны тапты: ең алдымен не істеу керек

Мұндағы тәртіп әдеттегіге кері: алдымен қарсылық, содан кейін құжат жинау. Нотариаттық іс жүргізудің материалдары сізге берілмейді: нотариаттық іс-әрекеттер туралы мәліметтер мен құжаттардың көшірмелері іс-әрекет кімнің тапсырмасымен жасалса, соларға ғана беріледі («Нотариат туралы» Заңның 3-бабының 5-тармағы), ал жазба өндіріп алушының тапсырмасымен жасалады. Әрі кешігу қымбат: жеке сот орындаушысы арқылы өндіріп алғанда борыштың үстіне оның қызметінің ақысы борышкердің есебінен қосылады («Атқарушылық іс жүргізу туралы» Заңның 118-бабының 1-тармағы).

1. Көшірмесі қолыңызда болмаса да, нотариусқа келіспеу себептері жазылған қарсылықты бірден жіберіңіз. Жазбаның нөмірі мен нақты күнін білу міндетті емес: заң оларды қарсылықтан талап етпейді, сіздің аты-жөніңіз бен ЖСН-іңіз және өзіңізге қатысты жасалған жазба туралы білгеніңізді көрсету жеткілікті; нотариусты тексеру нәтижесінен білесіз. Ал келіспеу себептері міндетті (92-6-баптың 3-тармағы): онсыз нотариус күшін жоюдан бас тартады (92-8-баптың 1-тармағының екінші бөлігі). Не жазу керегі және себептерді қалай тұжырымдау керегі қарсылық үлгісінде көрсетілген, ал негіздер атқарушылық жазбаның күшін қалай жою керек мақаласында толық талданған. Қарсылықты құрастыру бірнеше минут алады.
2. Дәлелі қалатындай етіп беріңіз. Қарсылық жазбаша түрде және хабарламасы бар етіп жіберіледі (92-6-баптың 2-тармағы): өз данаңызға қабылданғаны туралы белгі қойғызып жеке өзіңіз, табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырыс хатпен, нотариустың электрондық поштасына (бұл жағдайда растау болып оның алғаны туралы жауабы ғана саналады) не «мобильді үкімет» (egov mobile) цифрлық жүйесіндегі «жеке кабинет» арқылы — бұл тәсіл 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап Нотариаттық іс-әрекеттер жасау қағидаларының 229-тармағында тікелей аталған. Жіберу ғана емес, оның алынғанын дәлелдеу де маңызды: белгіленген мерзімде нотариусқа қарсылық «түспесе», жазба өндіріп алушыға беріледі (92-7-баптың 1-тармағы). Беру дәлелі сотта да керек болады: онсыз судья шағымды қайтарады (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 8-тармағы).
3. Сол хатпен нотариустан көшірменің сізге жіберілген күні мен тәсілін хабарлауды сұраңыз, бірақ қарсылықты жауапты күтпей жіберіңіз. Он жұмыс күні жазбаны сервистен көрген күннен емес, көшірмені алған күннен саналады. Мерзімнің қалғанын қарсылық мерзімінің калькуляторы есептейді — ол жұмыс күндерін санайды.
4. Іс жүргізу қозғалып қойған болса, құжаттарды нотариустан емес, сот орындаушысынан алыңыз: атқарушылық іс жүргізудің тарапы материалдармен танысуға, олардан үзінді көшірмелер жасауға және көшірмелерін түсіруге құқылы (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 16-бабының 1-тармағы). Шотқа тыйым салынған кездегі әрекет тәртібі жазба бойынша шотқа тыйым салу туралы мақалада.
5. Тексерудің өзін тіркеп қойыңыз — күні көрініп тұрған скриншот. Жазбаның көшірмесін алмаған болсаңыз, бұл нотариаттық іс-әрекет туралы сізге қашан белгілі болғанының дәлелі: сот мерзімді тексергенде осы күнді анықтауға міндетті (№ 6 нормативтік қаулының 7-тармағы).

Егер жекеше нотариус нотариаттық қызметін тоқтатқан болса, сотқа дейінгі тәртіпті сақтау мүмкін емес: нотариусқа жүгіну талап етілмейді, ал жазбаға бірден сотқа шағым беруге болады — шағымда қарсылық беру мүмкін болмағанының себебін көрсетесіз (№ 6 нормативтік қаулының 8-тармағы).

Мерзім өтіп кеткен болса, нотариус оны қалпына келтіруге құқылы емес және бас тартады — бірақ қарсылықты бәрібір беріңіз: нотариусқа жүгінгеніңіздің дәлелі болмаса, сот шағымды қайтарады. Әрі қарай жол сот арқылы өтеді, ал ол нотариаттық іс-әрекетке шағым үшін және өндіріп алушыға талап қою үшін әртүрлі. Шағым нотариустың жазбаша бас тартуын алған күннен бастап 10 күн ішінде беріледі, әрі бұл жұмыс күндері емес, күнтізбелік күндер (№ 6 нормативтік қаулының 7-тармағы). Қарсылық беру мерзімі дәлелді себепсіз өткізіліп алынса, сот шағымды қанағаттандырудан іс бойынша өзге нақты мән-жайларды зерттемей бас тартады (№ 6 нормативтік қаулының 7-тармағы), сондықтан шағыммен бірге мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішхатты себептердің дәлелділігін растайтын дәлелдермен қоса беріңіз. Борыштың өзімен не сомасымен даулассаңыз, өндіріп алушыға атқарушылық жазбаны орындауға жатпайды деп тану туралы талап қойылады, оған талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі қолданылады (сол қаулының 4 және 7-тармақтары). Толығырақ — «10 жұмыс күні ішінде қарсылық бермесеңіз не болады» мақаласында.

2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап хабарлама eGov-қа және SMS арқылы келуі мүмкін

Жазбаның көшірмесі шарттағы электрондық пошта мекенжайына, табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырыс хатпен (2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап жіберілген көшірмелер үшін — тіркелген жері бойынша, ертерек жіберілгендері үшін — соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша) не жеткізілгенін тіркеуді қамтамасыз ететін өзге байланыс құралдарымен жіберілсе, алынды деп есептеледі, ал 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап мұндай құралдарға «цифрлық үкімет» порталы арқылы хабарламалар мен абоненттік нөмірге SMS тікелей жатқызылған (№ 343-VIII Заң редакциясындағы 92-6-баптың 1-1-тармағы). Не өзгергені және бұл бұрын жасалған жазбаларға қалай қатысты екені — 8 қыркүйектен бастап қолданылатын жаңа қағидалар туралы мақалада.

Тексеру үшін бұл бір нәрсені білдіреді: он жұмыс күнінің есебі сіз экраннан сырғытып жіберген хабарламадан басталуы мүмкін. Сондықтан мыналарды қараңыз:

• egov.kz жеке кабинетіндегі және eGov Mobile қосымшасындағы хабарламалар — тек пошта емес;
• соңғы апталардағы қысқа әрі бейтаныс нөмірлерден келген SMS, соның ішінде спам деп сүзілгендері;
• egov.kz профиліндегі телефон нөміріңіз бен тіркелген мекенжайыңыздың өзектілігі: онда ескі деректер тұрса, хабарлама соларға кетеді;
• банкпен не МҚҰ-мен жасалған шартта көрсетілген электрондық пошта, оның ішінде «Спам» қалтасы: оған кеткен көшірме алынды деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағының 1) тармақшасы).

Көшірме SMS-пен не eGov арқылы келсе, бірден күні мен уақыты көрініп тұрған скриншот жасаңыз.

Борышкерлердің бірыңғай тізілімі сіз туралы неге ең соңында біледі

Бұл сервистің ақауы емес, рәсімнің құрылысының салдары. Борышкерлердің бірыңғай тізілімі — заң анықтамасы бойынша «атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкерлер туралы мәліметтерді қамтитын деректердің біріздендірілген электрондық банкі» (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 1-бабының 2) тармақшасы). Іс жүргізу жоқ болса, тізілімде сіз де жоқсыз.

Жазба жасалған сәттен бастап тізбекті санап көрейік:

5 және 6-қадамдардағы мерзімдер — шекті мерзімдер, міндетті үзіліс емес: сот орындаушысы құжат келген күні іс жүргізуді қозғап, сол күні тізілімге мәлімет жіберуге құқылы. Кері жағдайда тізбек он жеті жұмыс күніне дейін созылады — көшірмені жіберуге бір күн, қарсылыққа он күн, іс жүргізуді қозғауға үш күн және тізілімге мәлімет беруге үш күн, — әрі бұл да шек емес: көшірменің сізге қанша уақыт жүретінін заң шектемейді. Бірақ көшірме сізге табыс етілген болса, борышкерлер тізілімінде сіз қарсылық мерзімі өтіп кеткеннен кейін пайда боласыз.

Басқа сценарий де бар. Хат нотариусқа табыс ету мүмкін болмағаны туралы белгісімен қайтарылса, көшірме тиісті түрде жіберілді деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағы), ал нотариус табыс ету туралы хабарламаны күтпей, жазбаны орындауға ұсыну үшін беруге құқылы (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 17-тармағы). Сонда көшірмені алмаған күйі борышкерлер тізіліміне түсуіңіз мүмкін. Қарсылық мерзімі формальды түрде көшірмені алған күннен саналады, бірақ мәжбүрлеп орындату үшін сот орындаушысына берілген жазбаға 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап заң бойынша сот тәртібімен дау айтылады (92-8-баптың 2-тармағының үшінші бөлігі). Сондықтан нотариустың жазбаның күшін жоюына ғана сенбеңіз: қарсылықты бірден беріңіз — онсыз сот шағымды қайтарады (сол қаулының 8-тармағы), — ал шағыммен не талап қоюмен бірге соттан өндіріп алуды тоқтата тұруды сұраңыз (4-тармақ).

Жоғарғы шекті заң белгілемейді: өндіріп алушы жазбаны ол жасалған күннен бастап үш жыл ішінде мәжбүрлеп орындатуға ұсынуға құқылы («Нотариат туралы» Заңның 92-5-бабының 1-тармағы); бұл мерзімнің қалай үзілетіні және ол өткен соң не болатыны — атқарушылық жазба қанша уақыт күшінде болады мақаласында. Жазба бір жыл қозғалыссыз жатып, сіз ұмытып кеткенде тізілімге түсуі мүмкін. Шотқа тыйыммен де жағдай ұқсас: орындауды қамтамасыз ету шараларын сот орындаушысы іс жүргізу қозғалмай тұрып қабылдамайды (37-баптың 4-тармағы), ал банктердегі ақшаға тыйым салу бұған қоса прокурордың санкциясын талап етеді (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 32-бабы 2-тармағының 1-1) тармақшасы және 6-тармағы), сондықтан «бірдеңе болса, шоттағы тыйымды не тізілімде өзімді көремін ғой» деген есеп қарсылық мерзімінің ішінде жұмыс істемейді.

Бұл тексеру не бермейді

Тексеру жазбаның күшін жоймайды және өндіріп алуды тоқтатпайды — ол тек ақпарат пен уақыт береді. Теріс нәтиже жазбаның жоқтығын дәлелдемейді, ал жүйеде жазбаның болуы, керісінше, талаптың заңды екенін әлі білдірмейді. Әрі тексерудің өзі мерзімге әсер етпейді: он жұмыс күні сіз enis.kz-ке кірдіңіз бе, жоқ па — көшірмені алған күннен бастап жүре береді.

Дау жүріп жатқанда өндіріп алуды тоқтата тұруды соттан сұрауға болады: іс жүргізу қозғалып қойған болса, шағыммен не талап қоюмен бірге талап қоюды қамтамасыз ету туралы — атқарушылық жазба бойынша өндіріп алуды тоқтата тұру туралы арыз беріледі (№ 6 нормативтік қаулының 4-тармағы). Арыз беру — сіздің құқығыңыз, ал оны қанағаттандыру-қанағаттандырмауды сот шешеді. Ескеріңіз: іс жүргізуді тоқтата тұру бұрын қолданылған қамтамасыз ету шараларының күшін жоймайды («Атқарушылық іс жүргізу туралы» Заңның 32-бабының 5-тармағы), сондықтан шоттағы тыйым өздігінен алынбайды — оны алуды бөлек сұрау керек: мұны қалай жасау керегі жазба бойынша шотқа тыйым салу туралы мақалада айтылған. Әрі есте сақтаңыз: жазбаның күшін жою борыштың өзін жоймайды — ол соттан тыс өндіріп алу тәсілін алып тастайды, ал өндіріп алушы жалпы тәртіппен сотқа жүгінуге құқылы.

Тақырып бойынша мақалалар