Сізде атқарушылық жазба бар-жоғын қалай тексеруге болады

Жарияланды: 2026-08-26 · Жаңартылды: 2026-08-26 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

«Менде атқарушылық жазба бар ма» деген сұрақты адамдар әдетте бірдеңе болғаннан кейін қояды: төлем өтпеді, карта бұғатталды, әуежайдан шығармады. Ал жазба — қорғануға қысқа ғана терезе беретін құжат: он жұмыс күні. Мәселе мынада: ең танымал тексеру тәсілі — борышкерлер тізілімі — сізді уақытында ескертпейтіндей етіп құрылған.

Төменде жазбаның өзін қайдан іздеу керегін, оның салдарын қайдан көруге болатынын, бұл тексерулердің айырмашылығын және таза нәтиже неге әрдайым бәрі жақсы дегенді білдірмейтінін талдаймыз.

Борышкерлердің бірыңғай тізілімі сіз туралы неге ең соңында біледі

Бұл сервистің ақауы емес, рәсімнің құрылысының салдары. Борышкерлердің бірыңғай тізілімі — заң анықтамасы бойынша «атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкерлер туралы мәліметтерді қамтитын деректердің біріздендірілген электрондық банкі» (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 1-бабының 2) тармақшасы). Түйінді сөз — «атқарушылық іс жүргізу бойынша». Іс жүргізу жоқ болса, тізілімде сіз де жоқсыз.

Жазба жасалған сәттен бастап тізбекті санап көрейік:

Назар аударыңыз: 5 және 6-қадамдардағы мерзімдер — шекті мерзімдер, міндетті үзіліс емес. Сот орындаушысы құжат келген күні іс жүргізуді қозғап, сол күні тізілімге мәлімет жіберуге құқылы, сонда тізбек тек қарсылықтың он жұмыс күніне жуық уақытқа сияды. Кері жағдайда ол он алты жұмыс күніне дейін созылады. Бірақ борышкерлер тізілімінде сіз бәрібір қарсылық мерзімі өткеннен кейін пайда боласыз — ал іс жүзінде бұл екі-үш апта.

Қысқарақ сценарий де бар. Хат нотариусқа табыс ету мүмкін болмағаны туралы белгісімен қайтарылса, ол он жұмыс күнін күтпей, жазбаны бірден беруге құқылы (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 17-тармағы). Сонда тізілімдегі жазба ертерек пайда болады — ал қарсылық мерзімі сізде формалды түрде әлі басталмаған да, себебі көшірмені алған жоқсыз.

Әрі бұл — төменгі шек қана. Жоғарғысын заң белгілемейді: 4 және 5-қадамдардың арасында өндіріп алушының шешімі тұр, ал жазбаны мәжбүрлеп орындатуға ұсынуға оның үш жылы бар (92-5-баптың 1-тармағы). Жазба бір жыл қозғалыссыз жатып, сіз ұмытып кеткенде тізілімге түсуі мүмкін.

Шотқа тыйым туралы бөлек айтайық, себебі бұл жиі қойылатын сұрақ. Орындауды қамтамасыз ету шараларын сот орындаушысы іс жүргізуді қозғаумен бір мезгілде қабылдайды (37-баптың 4-тармағы), бірақ банктердегі ақшаға тыйым салу — ерекше шара: ол прокурордың санкциясымен қолданылады (32-баптың 2-тармағының 1-1) тармақшасы және 6-тармағы), ал санкциясыз тек оңайлатылған іс жүргізуде мүмкін, оған атқарушылық жазба кірмейді (10-1-баптың 1-тармағы онда 9-баптың 1-тармағының 5), 6), 11), 13) тармақшаларын ғана жібереді, ал жазба — 11-1) тармақша). Сондықтан тыйым тізілімдегі жазбадан сәл ерте де, сәл кеш те келуі мүмкін. Практикалық қорытынды өзгермейді: екеуі де қарсылық мерзімінің ішінде болмайды, ал «бірдеңе болса, тізілімнен көремін ғой» деген есеп жұмыс істемейді.

Жазбаның өзін қалай тексереміз: ЕНІС-те ЖСН бойынша іздеу

Жазба нотариалдық жүйеде атқарушылық іс жүргізу жүйесі ол туралы білгенге дейін көп бұрын өмір сүреді. Оны сол жерден іздеу керек.

Бірыңғай нотариалдық ақпараттық жүйенің сайтында — enis.kz — «Сервис» бөлімінде атқарушылық жазбаны тексеру беті бар. Форма бар болғаны екі өрісті сұрайды:

1. борышкердің ЖСН немесе БСН-і — он екі сан;
2. суреттегі кодты ағылшын әріптерімен.

ЭЦҚ да, тіркелу де, жеке кабинет те қажет емес. Бұл түбегейлі маңызды: сервис жазбаны адамның идентификаторы бойынша іздейді, қолыңыздағы құжаттың түпнұсқалығын тексермейді. Демек оны дәл «менде бірдеңе бар ма» деген тексеру ретінде пайдалануға болады. Ескерте кетейік: беттің интерфейсі сайтты қазақшаға ауыстырғанда да орысша қалады.

Нәтиже нені көрсетеді. Атқарушылық жазбалар бойынша жұртшылыққа жазбаның жасалған күні мен оны жасаған нотариус туралы мәліметтер ғана ашылады — мұны заң нотариалдық құпиядан ерекшелік ретінде тікелей рұқсат етеді («Нотариат туралы» Заңның 3-бабы 10-тармағының 1) тармақшасы). Іс жүзінде шығарылымда борышкерге хабарлама жіберілгені туралы белгі мен нотариустың байланысы да болуы мүмкін. Ол жерде жоқ нәрсе — борыш сомасы мен өндіріп алушының аты: олар үшін әрі қарай жүру керек.

Бір тұзақ туралы бірден ескертейік. «Хабарлама жіберілді» деген белгі — сіздің он жұмыс күніңіз саналатын күн емес: мерзім көшірмені алған күннен жүреді (92-6-баптың 2-тармағы), ал жіберу мен алу — заң тікелей ажырататын екі бөлек оқиға. Бұл белгіні «көшірме жіберілген, оны іздеңіз және табыс етілген күнді анықтаңыз» деген сигнал ретінде оқыңыз — нотариустан не пошта жөнелтілімі бойынша.

Сізде ЖШС болса не сіз оның басшысы болсаңыз, өз ЖСН-іңіз жеткіліксіз. Компанияға қатысты жазба оның БСН-і бойынша ізделеді — өріс ЖСН-ді де, БСН-ді де қабылдайды, екеуін де тексеріңіз. Себебі формалды емес: заңды тұлғаның борышы бойынша шетелге шығуға уақытша шектеу компанияға емес, оның басшысына не міндетін атқарушыға жеке салынады (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 33-бабының 1-тармағы). «Өз ЖСН-ім бойынша таза, ал елден шығармайды» деген жағдай дәл осылай туады. Жеке кәсіпкер өз ЖСН-імен әрекет етеді, сондықтан оның борыштары кәдімгі тексеруде көрінеді.

«Табылмады» неге «жазба жоқ» дегенді білдірмейді

Мұнда ашықтық керек, өйткені бұл — адам тексеріп, тынышталып, мерзімді өткізіп алатын дәл сол сценарий.

Басты шектеу «нотариус деректерді енгізбеген» дегеннен ауыр. 2026 жылғы 8 қыркүйекке дейін жасалған жазбаларда борышкердің ЖСН-і «егер ол арыз берушіге белгілі болса» ғана көрсетіледі («Нотариат туралы» Заңның 92-3-бабының 3) тармақшасы). Өндіріп алушы оны бермеуі мүмкін — сонда жазба бар, ал сіздің ЖСН бойынша іздеу оны таппайды. Бұл сервистің ақауы емес, заңның нормасы, әрі ол дәл үш жыл өмір сүретін ескі жазбаларға соғады. 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап ЖСН жазбаның міндетті деректемесіне айналады (№ 343-VIII Заң), бірақ бұл кері күшпен жұмыс істемейді.

Екіншіден, сервистің теріс жауабы үзілді-кесілді тұжырымдалған, ал заңды тұрғыда ол «сұрау салған сәтте осы ЖСН бойынша ештеңе табылмады» дегенді ғана білдіреді. Оны борыштың жоқтығы туралы анықтама ретінде оқымаңыз.

Үшіншіден, таза техникалық жайт: суреттегі код қате енгізілсе, бет қате туралы хабарламасыз, үнсіз бос форманы қайта жүктейді. Бос экранды «ештеңе жоқ» деген жауап деп қабылдау оңай — нәтиже шынымен келгеніне көз жеткізіңіз.

Сондықтан өндіріп алудың басқа белгілері болса, қосымша тексеріңіз — борышкерлер тізілімінен және төменде айтылатын хабарламалардан.

Іс сот орындаушысында болса, қайдан қарау керек

Жазба мәжбүрлеп орындатуға кеткенде басқа сервистер жұмыс істейді.

Борышкерлер тізілімі, aisoip.adilet.gov.kz/debtors — Әділет министрлігінің атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. Іздеу ЖСН бойынша. Заң тізілімге енгізуді талап ететін мәліметтердің ішінен (36-баптың 2-тармағы) сіз үшін ең маңыздысы — атқарушылық құжатты берген орган, берілген күні және борышкердің орындалмаған міндетінің мазмұны, сондай-ақ сот орындаушысының тегі, аумақтық бөлімнің атауы мен мекенжайы не жеке сот орындаушысы кеңсесінің мекенжайы.

Шетелге шығуға тыйымды тексеру — egov.kz-тегі SR.14 қызметі, борышкерлер тізілімі және шетелге шығуы шектелген борышкерлер тізілімі бойынша тексеру. Бөлек тексеру керек, өйткені шығуды шектеу — дербес шара, ал ол туралы әуежайда білу ең қымбат нұсқа. Шектің мөлшері мен шектеуді алу тәртібі — борышқа байланысты шетелге шығуға тыйым туралы мақалада.

Банк қосымшасы. Бұғаттау мен алынған сомалар онда кез келген тізілімнен ерте көрінеді, бірақ қосымша негізді түсіндірмейді. Бұл — тексеруге сигнал, жауап көзі емес.

1414 байланыс орталығы — сервистер қолжетімсіз болса не нәтиже түсініксіз болса, мемлекеттік қызметтер бойынша жалпы арна.

2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап тағы бір тексеру орны пайда болады

Бұл өзгерісті бөлек есте сақтаған жөн, себебі ол заң сізді «хабардар еткен» нүктені жылжытады.

Бүгінде жазбаның көшірмесі шарттағы электрондық пошта мекенжайына, соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша тапсырысты хатпен не жеткізілгенін тіркеуді қамтамасыз ететін өзге байланыс құралдарымен жіберілсе, алынды деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағы). 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап 3) тармақша жаңа редакцияда жазылады: өзге байланыс құралдарына «цифрлық үкімет» веб-порталы арқылы хабарламалар және абоненттік нөмірге қысқа мәтіндік хабарлама (SMS) тікелей жатқызылады (№ 343-VIII Заң). Сол Заңмен «соңғы белгілі тұрғылықты жері» деген «тіркелген жері» дегенге ауыстырылады.

Бұл практикада нені білдіреді: он жұмыс күнінің есебі сіз экраннан сырғытып жіберген хабарламадан басталуы мүмкін. Сондықтан тексеру орындарының тізіміне мыналар қосылады:

• egov.kz жеке кабинетіндегі және eGov Mobile қосымшасындағы хабарламалар — тек пошта емес;
• соңғы апталардағы қысқа әрі бейтаныс нөмірлерден келген SMS, соның ішінде спам деп сүзілгендері;
• egov.kz профиліндегі телефон нөміріңіз бен тіркелген мекенжайыңыздың өзектілігі: онда ескі деректер тұрса, хабарлама соларға кетеді және бәрібір жеткізілді деп есептеледі.

Қай сервис нені көрсетеді

Үшінші бағанға назар аударыңыз: қарсылық әлі мүмкін болатын мерзімнің ішіне алғашқы екі жол ғана түседі.

Тексеру бірдеңе тапты. Ең алдымен не істеу керек

Мұндағы тәртіп әдеттегіге кері: алдымен қарсылық, содан кейін құжат жинау. Себебі — нотариалдық құпия. Нотариаттық іс-әрекеттер туралы мәліметтер мен құжаттардың көшірмелері іс-әрекет кімнің тапсырмасымен жасалса, соларға ғана беріледі («Нотариат туралы» Заңның 3-бабының 5-тармағы), ал жазба өндіріп алушының тапсырмасымен жасалады, сіздің емес; материалдар сотқа, тергеуге, сот орындаушысына және адвокаттық сұрау салу бойынша беріледі (сол баптың 6-тармағы). Нотариустан «барлық материалды» талап етіп, жауап күту — он жұмыс күнін бекерге жұмсаудың сенімді жолы.

1. Көшірмесі қолыңызда болмаса да, нотариусқа келіспеу себептері жазылған қарсылықты бірден жіберіңіз. Жазбаның деректемелерін — нөмірін, нақты күнін — білу міндетті емес: заң оларды қарсылықтан талап етпейді, сіздің тегіңіз бен ЖСН-іңіз және өзіңізге қатысты жазба туралы білгеніңізді көрсету жеткілікті; нотариусты тексеру нәтижесінен білесіз. Ал келіспеу себептері міндетті: онсыз нотариус күшін жоюдан бас тартады (92-6-баптың 3-тармағы, № 6 нормативтік қаулының 17-тармағы). Қарсылықты құрастыру бірнеше минут алады: құжат нотариусқа баратындықтан, ондағы тұжырымдар дұрыс болуға тиіс.
2. Нысанды сақтаңыз — мұнда ол мазмұннан да маңызды. Қарсылық жазбаша түрде және хабарламасы бар етіп беріледі: бұл 92-6-баптың 2-тармағының тікелей талабы. Нотариус қарсылық «түспесе», жазбаны өндіріп алушыға береді (92-7-баптың 1-тармағы), ал сот нотариусқа жүгінгеніңіздің дәлелін қоспасаңыз, шағымды қайтарады (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 8-тармағы). Өз данаңызға қабылданғаны туралы белгі қойғызып өзіңіз апарыңыз не табыс етілгені туралы хабарламасы және салынған заттардың тізімдемесі бар тапсырысты хатпен жіберіңіз — түбіртекті, жөнелтілім нөмірін, тізімдемені және қайтып келген хабарламаны сақтаңыз.
3. Сол хатпен нотариустан көшірменің сізге жіберілген күні мен тәсілін хабарлауды және жазбаның көшірмесін беруді сұраңыз: оны сізге табыс ету не жіберу нотариустың міндеті (92-6-баптың 1-тармағы). Күні маңызды, себебі он жұмыс күні сервистен көрген күннен емес, көшірмені алған күннен саналады; табыс ету фактісі мен күнін нотариусқа қайтып келетін хабарлама тіркейді. Мерзімнің қалғанын қарсылық мерзімінің калькуляторында санаған ыңғайлы — ол жұмыс күндерін санайды.
4. Іс жүргізу қозғалып қойған болса, құжаттарды нотариустан емес, сот орындаушысынан алыңыз: атқарушылық іс жүргізудің тарапы материалдармен танысуға, олардан үзінді көшірмелер жасауға және көшірмелерін түсіруге құқылы (Атқарушылық іс жүргізу туралы Заңның 16-бабының 1-тармағы). Шотқа тыйым салынған кездегі әрекет тәртібі жазба бойынша шотқа тыйым салу туралы мақалада.
5. Тексерудің өзін тіркеп қойыңыз — күні көрініп тұрған скриншот. Жазбаның көшірмесін алмаған болсаңыз, бұл нотариаттық іс-әрекет туралы сізге қашан белгілі болғанының дәлелі: сот мерзімді тексергенде осы күнді анықтауға міндетті (№ 6 нормативтік қаулының 7-тармағы).

Егер жазба бірнешеу болса. Жиі кездесетін жағдай: үш микронесие — үш түрлі нотариус. Қарсылық әр жазба бойынша бөлек және оны жасаған нотариусқа ғана беріледі (92-6-баптың 2-тармағы). «Бәріне бір» құжат жұмыс істемейді, әрі әр жазба бойынша мерзім өз алдына жүреді. Бірден кесте жасаңыз: жазбаның күні, нотариус, көшірмені алған күн, қарсылық берудің соңғы күні.

Егер жеке нотариус нотариаттық қызметін тоқтатқан болса. Онда сотқа дейінгі тәртіпті сақтау мүмкін емес, нотариусқа жүгіну талап етілмейді, және сіз жазбаны бірден сотта шағымдауға құқылысыз — шағымда қарсылық беру мүмкін болмағанының себебін көрсетесіз (№ 6 нормативтік қаулының 8-тармағы). Шағым сол нотариустың соңғы орналасқан жері бойынша беріледі, ал іске нотариалдық палатаның өкілі қатыстырылады (сол қаулының 5-тармағы).

Мерзім өтіп кеткен болса, сот жабық емес, бірақ әрі қарай екі түрлі жол бар, оларды шатастырмау маңызды.

Нотариаттық іс-әрекетке шағым (ерекше іс жүргізу) нотариус жазбаның күшін жоюдан бас тартқаннан кейін ғана беріледі, ал он күндік мерзім сол бас тартуды алған күннен басталады және күнтізбелік күнмен саналады (№ 6 нормативтік қаулының 7 және 8-тармақтары). Қарсылық беру мерзімі дәлелді себепсіз өткізіліп алынса, сот шағымды қанағаттандырудан «іс бойынша өзге нақты мән-жайларды зерттемей» бас тартады — яғни жазбаның заңдылығын тексермейді. Сондықтан шағыммен бірге мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішхатты дәлелдермен қоса беріңіз: дәлелді себептер болса, сот мерзімді қалпына келтіруге міндетті.

Өндіріп алушыға талап қою — екінші жол, ол туралы әдетте айтылмайды. Егер сіз борыштың өзімен дауласаңыз (ол толық не ішінара өтелген, шарт болмаған, сома асырылған, сот дауы болған), бұл — құқық туралы дау: шағым емес, жазбаны толық не бір бөлігінде орындауға жатпайды деп тану туралы талап қою беріледі (№ 6 нормативтік қаулының 4-тармағы, АПК-нің 366-бабының екінші бөлігі). Мұнда он күндік мерзім қолданылмайды — «талап қою іс жүргізуі тәртібімен мәлімделген талаптарға талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі қолданылады» (сол қаулының 7-тармағы). Күшін жоюдан бас тартқанда нотариустың өзі де шағым не талап қою беру мерзімін көрсете отырып, дауласу құқығын түсіндіруге міндетті (17-тармақ).

Толық талдау — «Он күнде қарсылық бермедім» мақаласында.

Бұл тексеру не бермейді

Жалған үміт тудырмас үшін ашық айтайық.

Тексеру жазбаның күшін жоймайды және өндіріп алуды тоқтатпайды — ол тек ақпарат пен уақыт береді. Теріс нәтиже жоғарыда талданған себептермен жазбаның жоқтығын дәлелдемейді. Керісінше, жазбаның болуы талаптың заңды екенін де көрсетпейді — заңдылық жүйедегі жазба бойынша емес, құжаттардың мазмұны бойынша бағаланады. Әрі тексерудің өзі мерзімге әсер етпейді: он жұмыс күні сіз enis.kz-ке кірдіңіз бе, жоқ па — көшірмені алған күннен бастап жүре береді.

«Өндіріп алу тоқтамайды» дегенге бір ескертпе. Тексерудің өзі оны шынымен тоқтатпайды, бірақ соттан өндіріп алуды тоқтата тұруды сұрауға болады. Атқарушылық іс жүргізу қозғалып қойған болса, нотариаттық іс-әрекетке шағыммен не жазбаны орындауға жатпайды деп тану туралы талап қоюмен бір мезгілде талап қоюды қамтамасыз ету шараларын қабылдау туралы — атқарушылық жазба бойынша өндіріп алуды тоқтата тұру туралы өтініш беріледі (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 4-тармағы). Заң мұнда жүгіну құқығын береді, ал өтінішті қанағаттандыру — соттың құқығы, міндеті емес: тоқтата тұрмаса, іс бойынша шешімнің мәні қалмайтынын түсіндіріңіз. Бұл — бөлек құжат, негізгісімен бірге беріледі; онсыз дау жүріп жатқанда ақша алына береді.

Соңғысы: жазбаның күшін жою борыштың өзін жоймайды. Ол соттан тыс өндіріп алу тәсілін алып тастайды — әрі қарай өндіріп алушы жалпы тәртіппен сотқа жүгіне алады.

Қысқаша

• Жазбаның өзін ЖСН бойынша (компания үшін — БСН бойынша) ЕНІС-тен іздеңіз: enis.kz, атқарушылық жазбаны тексеру. Қарсылық мерзімінің ішінде жұмыс істейтін жалғыз жалпыға қолжетімді тексеру — осы.
• «Табылмады» — борыштың жоқтығы туралы анықтама емес: 2026 жылғы 8 қыркүйекке дейін ЖСН жазбаға өндіріп алушыға белгілі болса ғана енгізілетін (92-3-баптың 3) тармақшасы).
• aisoip.adilet.gov.kz/debtors тізілімі қозғалып қойған іс жүргізуді көрсетеді: мәліметтер онда іс жүргізу қозғалғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде барады (36-баптың 1-тармағы).
• Хаттың болмауы ештеңе дәлелдемейді: хабарлама табыс етілмегені туралы белгімен қайтарылса, көшірме тиісті түрде жіберілді деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағы). 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап табыс ету арналарына eGov хабарламалары мен SMS қосылады.
• Жазба табылса — алдымен келіспеу себептері жазылған қарсылықты жазбаша, хабарламасы бар етіп жіберіңіз, содан кейін ғана құжат жинаңыз: нотариаттық іс жүргізудің материалдары сізге берілмейді.
• Атқарушылық жазба жасалған күннен бастап үш жыл ішінде орындатуға ұсынылуы мүмкін (92-5-баптың 1-тармағы), сондықтан мезгіл-мезгіл тексеріп тұрған дұрыс.

Тақырып бойынша мақалалар