Қарыз үшін шетелге шығуға тыйым: қашан салынады және қалай алып тастау керек

Жарияланды: 2026-06-29 · Жаңартылды: 2026-07-31 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

Шетелге шығу қашан жабылады

Қазақстаннан шетелге шығуға уақытша шектеуді сот орындаушысы (жеке немесе мемлекеттік) атқарушылық іс жүргізу аясында салады. Екі негіз бар («Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңның 33-бабы):

• 40 АЕК-тен қарыз — 2026 жылы бұл 173 000 ₸ (кәдімгі, біржолғы қарыздар: несие, салық, айыппұл);
• мерзімді төлемдер (алимент, денсаулыққа зиянды өтеу) бойынша 3 айдан астам мерзім өтуі — мұнда сома шегі жоқ.

Маңызды: тыйым кенеттен салынбайды. Орындаушының қаулысын сот санкциялайды, ал шектеудің өзі борышкер тиісінше хабардар етілгеннен 5 жұмыс күнінен кейін ғана күшіне енеді. Заң бойынша сізді алдын ала ескертуге тиіс — тыйым туралы алғаш шекарада білсеңіз, хабарлама тиісінше болмаған, бұл шағымдануға негіз.

Тыйымды онлайн қалай тексеру керек

Әуежайды күтпеңіз — өзіңізді ЖСН бойынша алдын ала, тегін тексеріңіз:

• eGov.kz және eGov mobile қосымшасы — «Шетелге шығуға тыйымның бар-жоғын тексеру» қызметі;
• Әділет министрлігінің борышкерлер тізілімі — aisoip.adilet.gov.kz/debtors;
• Kaspi (Мемлекеттік қызметтер → Айыппұлдар мен қарыздар) және басқа банк қосымшалары арқылы.

Тыйымды қалай алып тастау керек

Тыйым атқарушылық іс жүргізу тоқтағанда алынады — көбіне қарызды толық өтегеннен кейін (33-бап және 47-бап). Алуға орындаушыда 1 жұмыс күні бар.

Кешігудің екі жиі себебі және оларды қалай айналып өту керек:

1. Төлем орындаушыға жетпеген. Банк не Kaspi арқылы төлем сот орындаушысына әрқашан автоматты түспейді — төлем растамасын өзіңіз жіберіңіз, бұл бір күндік мерзімді іске қосады.
2. Шекара қызметі жүйесінде көрсетілуі. Тыйымды алу туралы қаулыдан кейін де деректер Шекара қызметіне тағы 1–3 күн жаңаруы мүмкін. Сондықтан қарызды сапардан 1–2 апта бұрын өтеңіз.

Орындаушы алуды созса не шектеуді заңсыз деп санасаңыз — оның әрекеттеріне 10 жұмыс күні ішінде сотқа әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен шағымдануға болады (заңның 127-бабы).

Егер тыйым атқарушылық жазбадан болса

Көбіне шығуды нотариустың атқарушылық жазбасы бойынша өндірілетін қарыз үшін жабады (бұл атқарушылық құжат, заңның 9-бабы). Қарызбен келіспесеңіз, оны өтеу міндетті емес — негіздің өзін жоюға болады:

1. жазбаның көшірмесін алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде нотариусқа қарсылық білдіріңіз («Нотариат туралы» заңның 92-6-бабы);
2. дау болса, нотариус жазбаның күшін 3 жұмыс күні ішінде жояды (92-8-бап);
3. күшін жою туралы қаулыны іс жүргізуді тоқтату және шектеуді алу туралы өтінішпен бірге сот орындаушысына өзіңіз апарасыз: нотариус оны тек сізге және өндіріп алушыға жібереді (92-8-баптың 2-тармағы), ал жазбаның жойылуы 47-баптың 1-тармағындағы негіздердің жабық тізімінде жоқ. Іс жүргізу тоқтатылған сәтте мәжбүрлеп орындау шаралары бірге алынады (47-баптың 2-тармағы), ал тыйымды алуға орындаушыда 1 жұмыс күні бар (33-бап).

Дайын қарсылықты жасаңыз — қажетті баптарға сілтемелермен. Толық тәртіп — «Атқарушылық жазбаның күшін қалай жою керек» мақаласында.

Тақырып бойынша мақалалар