10 жұмыс күні ішінде қарсылық бермесеңіз не болады

Жарияланды: 2026-06-18 · Жаңартылды: 2026-10-16 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

Мерзім өткеннен кейін не іске қосылады

Атқарушылық жазбаның көшірмесін алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде (92-6-баптың 2-тармағы) қарсылық берілмесе, нотариус жазбаны өндіріп алушыға береді не атқарушылық іс жүргізуге жібереді. Бірақ бұл күнтізбе бойынша автоматты түрде болмайды: 92-7-баптың 1-тармағы бойынша жазба көшірменің сізге тапсырылғаны туралы хабарлама келгенде және мерзімінде қарсылық түспегенде беріледі. Тапсыру туралы хабарлама келмесе әрі хат нотариусқа қайтарылмаса, жазбаны орындауға беру мерзімінен бұрын болып саналады — бұл сіздің пайдаңызға дербес дәйек. Осы сәттен бастап сот орындаушысы мәжбүрлеу шараларын қолданады:

• Шотқа тыйым салу — карталар бұғатталады, ақшаға қолжетімділік шектеледі.
• Табыстан ұстау — жалақының 50%-на дейін (95-бап), күнкөріс деңгейін сақтай отырып.
• Елден шығуға тыйым — 40 АЕК және одан асатын қарызда (2026 жылы 173 000 ₸).
• Мүлікке тыйым салу — қарыз сомасы елеулі болғанда.

Бұған қоса, әрбір өндірілген сомадан жеке сот орындаушысы өз ақысын алады: өндіріп алу сомасы 60 АЕК-тен аз болса, өндірілгеннің төрттен бірі (ЖСО қанша алады).

Қорғаныс әлі бар: екі жол

1-жол. Міндетті тәртіптен өтіп, соттан мерзімді қалпына келтіруді сұрау. Кешіксеңіз де, нотариусқа қарсылық беріңіз, әйтпесе сот шағымды нотариусқа жүгінбей берілген деп қайтарады (Жоғарғы Соттың №6 нормативтік қаулысының 8-тармағы, АПК-нің 152-бабы бірінші бөлігінің 1) тармақшасы). Нотариустың өзі мерзімді қалпына келтірмейді және бас тартады — дәлелді себеппен (ауру, сапар) қалпына келтіру туралы өтінішхат сотқа мәлімделеді. Хабарламаға қатысты тұзақты ескеріңіз: 92-6-баптың 1-1-тармағы бойынша көшірме қолыңызға тапсырылмаса да алынды деп саналуы мүмкін (толығырақ — төмендегі сұрақтарға жауаптарда), сондықтан «маған тапсырылмады» деген дәйек әрқашан көмектесе бермейді. Керісінше де болады: хат тапсыру мүмкін болмағаны туралы белгімен қайтарылса, көшірме тиісті түрде жіберілді деп есептеледі — жазбаны орындауға беру үшін бұл жеткілікті (№6 қаулының 17-тармағы), ал сот орындаушысына беріліп қойған жазба сотта дауланады (92-8-баптың 2-тармағының үшінші бөлігі). Демек «мерзім әлі басталған жоқ» деп үміт артпаңыз, қарсылықты бірден беріңіз.

2-жол. Жазбаға сот арқылы дау айту. Дауланатыны — нотариустың бас тартуы емес, жазбаның өзі: нақ бас тартуға берілген шағымды сот қабылдамайды (№6 қаулының 18-тармағы). 2026 жылғы 8 қыркүйектен бері бас тартуға сотқа шағымдану құқығы жазбаның мәтінінде көрсетіледі (92-3-баптың 11) тармақшасы), бірақ 18-тармақ қайта қаралмайынша, жазбаның өзіне дау айту қауіпсіздеу. Сома туралы дау жоқ, бірақ рәсім бұзылған болса, нотариаттық әрекетке шағым беріледі: мерзімі — нотариустың бас тартуын алған күннен бастап 10 күнтізбелік күн (№6 қаулының 7-тармағы, АПК-нің 364-бабының төртінші бөлігі). Бірақ қарсылық мерзімі дәлелсіз себеппен өткізілсе, сот іс бойынша өзге де нақты мән-жайларды зерттемей, шағымды қанағаттандырудан бас тартады (№6 қаулының 7-тармағы), сондықтан шағымды мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішхатпен бірге беріңіз. Қарыздың өзіне не оның мөлшеріне дау айтсаңыз, бұл енді құқық туралы дау: жазбаны толық не ішінара орындалуға жатпайды деп тану үшін өндіріп алушыға талап қойылады (№6 қаулының 4-тармағы); мұнда талап қоюдың ескіру мерзімі қолданылады.

Дәл қазір не істеу керек

Күтпеңіз. Мерзім шынымен өткенін есептеңіз — есеп жазбаның көшірмесін алған күннен жүреді, сондықтан мерзім әлі жүріп жатуы да мүмкін. Содан кейін қарсылықты дайындап, нотариусқа беріңіз; құжатта не болуға тиіс екені және келіспеу себептерін қалай тұжырымдау керегі қарсылық үлгісінде көрсетілген. Мерзім әлі жүріп жатса және жазба сот орындаушысына берілмесе, келіспеу себептері бар уақтылы қарсылық жазбаның күшін жоюға әкеледі (92-8-баптың 1-тармағы). Мерзім өтіп кетсе, қарсылық өндіріп алуды тоқтатпайды, бірақ онсыз сот шағымды қайтарады: нотариустың жазбаша бас тартуын алған соң 10 күнтізбелік күн ішінде сотқа шағым беріңіз; ал қарыздың өзі дау болса, өндіріп алушыға талап қойылады, ол үшін талап қоюдың ескіру мерзімі қолданылады; шағымға не талап қоюға өндіріп алуды тоқтата тұру туралы арыз қоса беріледі (№6 қаулының 4, 7 және 8-тармақтары). Толық тәртіп қадамдық нұсқаулықта сипатталған.

Тақырып бойынша мақалалар