Атқарушылық жазбаға қарсылық: 2026 жылғы үлгі

Жарияланды: 2026-10-09 · Жаңартылды: 2026-10-16 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

Атқарушылық жазбаға қарсылықтың үлгісі

Төменде негізге алуға болатын мәтін берілген. Тік жақшадағы мәтінді өз деректеріңізбен ауыстырыңыз. Келіспеу себептерінің ішінен жазбаңызға шынымен қатыстыларын ғана жазыңыз: жиі кездесетін жағдайларға арналған дайын тұжырымдар — келесі бөлімдерде.

Кімге: нотариус [тегі мен аты-жөнінің бас әріптері — атқарушылық жазбадағыдай], [елді мекен]

Кімнен: [тегі, аты, әкесінің аты], ЖСН [12 сан], тіркелген мекенжайы: [мекенжай], телефоны: [нөмір], e-mail: [мекенжай]

[Күні] № [нөмір] атқарушылық жазба бойынша мәлімделген талапқа қарсылық

[Күні] сіз [өндіріп алушының атауы] өтініші бойынша менен [сома] теңге өндіріп алу туралы [жасалған күні] жасаған № [тізілімдегі нөмірі] атқарушылық жазбаның көшірмесін алдым.

Мәлімделген талаппен мынадай себептер бойынша келіспеймін:

1. [Бірінші себеп: талапта нақты не дұрыс емес және ол қай нормаға қайшы келеді.]
2. [Екінші себеп, егер бар болса.]

Осы қарсылық берешекті немесе өндіріп алушы сілтеме жасайтын мән-жайларды мойындау болып табылмайды.

«Нотариат туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 92-6-бабының 2 және 3-тармақтары мен 92-8-бабының 1-тармағы негізінде [күні] № [нөмір] атқарушылық жазбаның күшін жоюды сұраймын. Қаулының көшірмесін [e-mail-ге / мекенжайға] жіберуді сұраймын.

Қосымшалар: [тек шынымен қоса беретін құжаттарыңыз, мысалы: атқарушылық жазбаның көшірмесі, 2 парақта; [күні] төлем түбіртегі, 1 парақта].

[Күні] [қолы] [тегі мен аты-жөнінің бас әріптері]

Жазбаның көшірмесі қолыңызда болмаса, бірінші абзацты мынамен ауыстырыңыз: «[Күні] маған қатысты атқарушылық жазба [белгілі болса, нөмірі мен күні] жасалғаны белгілі болды. Жазбаның көшірмесі қолымда жоқ. Оның маған қашан және қандай тәсілмен жіберілгенін хабарлауыңызды сұраймын». Нотариусты және жазбаның күнін әдетте ЖСН бойынша тексеру көрсетеді, бірақ ескі жазбаны ол таппай қалуы мүмкін — неге екені Сізде атқарушылық жазба бар-жоғын қалай тексеруге болады мақаласында айтылған.

Қарсылықта міндетті түрде не болуы керек?

Заң қарсылықтың мазмұнына бір ғана талап қояды: онда мәлімделген талаппен келіспеу себептері болуға тиіс (92-6-баптың 3-тармағы). Қалған элементтер құжат тиісті нотариусқа жетіп, тиісті жазбамен байланысуы үшін керек.

Нотариустан бланк алудың қажеті жоқ: қарсылықтың нысанын «Нотариат туралы» Заң да, Қағидалар да белгілемейді. Қолмен де, компьютерде басып та жазуға болады — бастысы, құжатқа өзіңіз қол қоюыңыз керек. Жазбаны жасаған жекеше нотариус нотариаттық қызметті тоқтатқан болса, қарсылықты беретін ешкім жоқ: онда жазбаға бірден сотқа шағым жасалады, ал шағымда қарсылық берудің мүмкін еместігінің себебі көрсетіледі (Жоғарғы Соттың 2022 жылғы 26 мамырдағы № 6 нормативтік қаулысының 8-тармағы).

Қандай келіспеу себептерін жазу керек?

Нотариус борыш туралы дауда кімнің дұрыс екенін шешпейді. Заң күшін жоюдан бас тартудың екі негізін атайды: қарсылықта келіспеу себептері көрсетілмесе немесе ол мерзімі бұзыла отырып берілсе (92-8-баптың 1-тармағының екінші бөлігі). Бөлек жағдай — жазба сот орындаушысына беріліп қойса: онда оған сот тәртібімен дау айтылады (сол баптың 2-тармағының үшінші бөлігі), бұл туралы — «Қарсылықты бергеннен кейін не болады?» бөлімінде. Қарсылықтың міндеті — істі қағаз жүзінде ұту емес, нақты себепті анық атау. Бір себеп те жеткілікті. Жағдайыңыз кестеде болмаса, нақты немен келіспейтініңізді өз сөзіңізбен сипаттаңыз: заң дайын тұжырымды емес, келіспеу себептерін талап етеді. Негізгі негіздердің толық талдауы — Нотариустың атқарушылық жазбасының күшін қалай жоюға болады мақаласында.

Кестеге ескертпелер. «Үш жылдан астам» деген мерзім — жалпы мерзім: банктік қарыздар мен микронесиелер үшін заң өзге мерзім белгілейді, ал 2017 жылғы 1 қазанға дейін жасалған банктік қарыз шарттары бойынша ескіру туралы ереже өзгеше — оған сілтеме жасамас бұрын жазбаның күшін жою туралы мақаладағы талдаумен салыстырыңыз. Жазбаның жасалған жері туралы дәйек талаптың өзіне емес, жазбаның қалай жасалғанына қатысты, сондықтан оны жалғыз дәйек ретінде бермеңіз: талаптың өзімен келіспеудің кемінде бір себебін қосыңыз — борыштың мөлшері, жазбаша мойындаудың жоқтығы, мерзімнің өтуі, борыштың өтелуі. Тіркелген жер туралы ереженің өзі де 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап жасалған жазбаларға ғана қолданылады: бұрын жазбаны борышкердің тұрғылықты жері бойынша не шартта көрсетілген мекенжай бойынша да жасауға болатын. Бұл ереже тағы екі жағдайда қолданылмайды. Біріншісі — әр түрлі өңірлерде тұратын не тіркелген ортақтас борышкерлер: оларға қатысты жазба өндіріп алушының таңдауымен борышкерлердің бірінің мекенжайы бойынша жасалады (Нотариустардың нотариаттық іс-әрекеттер жасау қағидаларының 221-тармағы). Екіншісі — МИБ (мүлік иелерінің бірлестігі) алдындағы және коммуналдық қызметтер үшін қарыздар: олар бойынша жазбаны тұрғылықты жер бойынша не пәтер орналасқан жер бойынша да жасауға болады.

Қарсылықта нені жазбау керек?

• «Борышты мойындаймын, тек өсімпұлмен келіспеймін». Міндеткер адамның борышты мойындағандығын дәлелдейтін әрекеттері талап қоюдың ескіру мерзімінің өтуін үзеді, ал үзілістен кейін мерзімнің өтуі қайтадан басталады (Азаматтық кодекстің 183-бабы). Мойындау туралы жазбаша сөйлемді өндіріп алушы сізге қарсы пайдалана алады. Немен келіспейтініңізді жазыңыз, ал қалғанына баға бермеңіз.
• Бөліп төлеуді немесе қайта құрылымдауды сұрау. Нотариус мұндай өтініштерді қарамайды, шарттар туралы өндіріп алушымен келісу керек, ал қарсылықта төлемді кейінге қалдыруды сұрау борышты мойындау ретінде бағалануы мүмкін. Келіссөзді қорғаныспен қалай ұштастыруға болатыны Борышты қайта құрылымдау ма, әлде жазбаға қарсылық па мақаласында талданған.
• Түсіндірмесіз «келіспеймін». Бұл — бас тартудың тікелей негізі.
• Шетел құқығы мен тексерілмеген сілтемелер. Іздеу жүйелерінде ресейлік сайттардың үлгілері көп: олар Қазақстанда қолданылмайтын «Ресей Федерациясының нотариат туралы заңнамасының негіздеріне» және ресейлік қағидаларға сілтейді. Ескі қазақстандық үлгілер 1995 жылғы «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңға сілтейді. 2026 жылғы 19 наурыздан бастап № 258-VIII жаңа Заң қолданылады, бірақ одан бұрын жасалған банктік қарыз шарттары, сондай-ақ осы күнге дейін туындаған осындай шарттар бойынша құқықтық қатынастар шарт жасалған немесе қатынас туындаған кезде қолданыста болған заңнамамен реттеледі, ал мұндай шарттардан осы күннен кейін туындаған құқықтық қатынастар жаңа Заңға сәйкес регламенттеледі (№ 258-VIII Заңның 135-бабы 5-тармағының 1) және 2) тармақшалары). Сондықтан банктер туралы заңға сілтемені бөтен үлгіден көшірмеңіз: қай редакция қолданылатыны шарттың күніне және даулы қатынастардың қашан туындағанына байланысты.
• Жоқ қосымшалар. Шынымен салатын құжаттарды ғана тізбелеңіз және оларды қандай болса, солай сипаттаңыз: сәйкессіздікті тексеру оңай, ал ол бүкіл мәтінге деген сенімді әлсіретеді.

Қарсылықты қалай беруге болады: төрт тәсіл

Заң қарсылықты «жазбаша түрде» және «хабарламасы бар» етіп жіберуді талап етеді (92-6-баптың 2-тармағы): оның жеткенін растайтын құжат қолыңызда қалуы керек. Қағидалар төрт тәсілді атайды: нотариустың жеке өзіне, хабарламамен пошта арқылы және нотариустың электрондық поштасына (230-тармақ), сондай-ақ eGov mobile жеке кабинеті арқылы (229-тармақ).

eGov mobile — ең жаңа тәсіл. Әділет министрлігі оны 2025 жылы пилоттық жоба ретінде іске қосты: алғашқы үш аптада 176 937 атқарушылық жазба жасалып, оның 9 552-сінің күші жеке кабинет арқылы берілген қарсылықтар бойынша жойылды. 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап бұл тәсіл Қағидалардың 229-тармағында тікелей бекітілген (Әділет министрінің 2026 жылғы 3 қыркүйектегі № 881 бұйрығы): қарсылық «"мобильді үкімет" (egov mobile) цифрлық жүйесіндегі "жеке кабинет" арқылы» берілуі мүмкін. Жазба туралы хабарлама eGov mobile-ға немесе сілтемесі бар SMS болып келеді, сілтеме бойынша жазба жеке кабинетте ашылады. Он жұмыс күніңіз осы хабарламадан бастап жүріп жатқан болуы ықтимал: «цифрлық үкімет» веб-порталы арқылы хабарламаларды және абоненттік нөмірге қысқа мәтіндік хабарды заң көшірмені жіберу тәсілдері ретінде тікелей атайды (92-6-баптың 1-1-тармағының 3) тармақшасы). Себептерге арналған өріс — заңның сол талабы: өріс бос қалса немесе онда түсіндірмесіз «келіспеймін» тұрса, нотариус бас тартады. Қосымшадағы батырмалардың атаулары өзгеруі мүмкін; қажетті жазба кабинетте болмаса, басқа тәсілмен беріңіз.

Мерзімнің аяқталуына аз уақыт қалса, eGov mobile-ды немесе нотариусқа өзіңіз баруды таңдаңыз. Заң қарсылықты жіберуге он жұмыс күнін береді (92-6-баптың 2-тармағы), бірақ жазбаны өндіріп алушыға беруді белгіленген мерзімде нотариусқа қарсылықтың түскен-түспегенімен байланыстырады (92-7-баптың 1-тармағы), ал хат бірнеше күн жүреді. Соңғы күнді қарсылық мерзімінің калькуляторы есептеп береді.

E-mail — тек растамамен. ЭЦҚ арқылы куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен бірдей, бірақ алғаны туралы хабарлама құжаттың авторына түспесе, жолданым иесі оны алмаған болып есептеледі («Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы» Заңның 7-бабының 1 және 4-тармақтары). Нотариус жауап бермесе, мерзім өтпей тұрып, қарсылықты басқа тәсілмен қайталап жіберіңіз.

Қарсылықты нотариустың орнына өндіріп алушыға, сот орындаушысына немесе e-Otinish арқылы бермеңіз: тәсілдер тізбесінде олар жоқ, ал қарсылық бойынша жазбаның күшін оны жасаған нотариус қана жояды. Нотариусқа берілген қарсылықтың көшірмесін сот орындаушысына апаруға болады — бірақ тек көшірмесін.

Қарсылықты бергеннен кейін не болады?

Қарсылық мерзімінде түсіп, онда келіспеу себептері болса, нотариус оны алған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей атқарушылық жазбаның күшін жою туралы қаулы шығарады (92-8-баптың 1-тармағы). Қаулының көшірмесі келесі жұмыс күнінен кешіктірілмей өндіріп алушыға да, сізге де табыс етіледі немесе жіберіледі, ал күшін жою туралы қаулының өзі дау айтуға жатпайды (сол баптың 2-тармағы). Күшін жою соттан тыс өндіріп алу жолын жабады: жазба сот орындаушысына әлі жетпесе, ол бойынша мәжбүрлеп өндіріп алу басталмайды. Демек, бұл жазба бойынша жеке сот орындаушысының қызметіне ақы да болмайды: өндіріп алу сомасы 60 АЕК-тен аз болғанда ол соманың төрттен бірін құрайды (ЖСО қанша алады).

Нотариус бас тартса, бас тарту туралы қаулы шығарылмайды: ол сізге хат жазып, шешімнің себептерін көрсетеді және сотқа жүгіну құқығы мен оның мерзімін түсіндіреді (№ 6 нормативтік қаулының 17-тармағы). Әрі қарай не істеу керегі — Нотариус атқарушылық жазбаны жоюдан бас тартты мақаласында.

Өндіріп алу басталып кетсе — шотқа тыйым салынса, жалақыдан ұстап жатса, — жазба сот орындаушысына беріліп қойған болуы ықтимал (өндіріп алудың негізі борышкерлер тізілімінде көрінеді), ал онда оған сот тәртібімен дау айтылады (92-8-баптың 2-тармағының үшінші бөлігі). Нотариусқа қарсылықты бәрібір дереу беріңіз: оған жүгінгеніңіздің дәлелі болмаса, сот шағымды қайтарады (сол қаулының 8-тармағы). Он жұмыс күні өтіп кетсе, қарсылықта жазба туралы қашан және қалай білгеніңізді және неге үлгермегеніңізді көрсетіңіз: қарсылық беру мерзімі дәлелсіз себептермен өткізілсе, сот өзге нақты мән-жайларды зерттемей, шағымды қанағаттандырудан бас тартады (сол қаулының 7-тармағы). Қарсылықтың өзі ақша алынуын тоқтатпайды: дау кезінде өндіріп алуды тоқтата тұруды соттан сұрауға болады — шағыммен немесе талап қоюмен бірге берілетін талап қоюды қамтамасыз ету туралы арызбен (4-тармақ). Нотариустың жазбаша бас тартуынан кейін шағым беруге оны алған күннен бастап жұмыс күні емес, күнтізбелік он күн беріледі (7-тармақ).

Әрі шынын айтқанда: жазбаның күшін жою борышты жоймайды. Ол өндіріп алушыны борышты оңайлатылған тәртіппен өндіріп алу мүмкіндігінен айырады, бірақ талапты негізді деп санаса, ол сотқа жүгінуге құқылы, ал онда дау мәні бойынша — сіздің дәлелдеріңізбен, құжаттарыңызбен және талап қоюдың ескіру мерзімінің өтіп кеткенін мәлімдеу құқығыңызбен шешіледі.

Тақырып бойынша мақалалар