Жұбайдың қарызы: екінші жұбай атқарушылық жазба бойынша жауап бере ме

Жарияланды: 2026-09-25 · Жаңартылды: 2026-09-25 · ҚР істері бойынша тәжірибелі заңгер тексерген

Нотариус несие алмаған жұбайға атқарушылық жазба жасай ала ма?

Жоқ. Атқарушылық жазба — нақты құжат бойынша нақты борышкерден өндіріп алу. Нотариус оны берешекті белгілейтін төлнұсқа құжат ұсынылған кезде жасайды (ҚР «Нотариат туралы» Заңының 92-1-бабының 1-тармағы) және онда борышкердің деректерін көрсетеді: 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап — міндетті түрде ЖСН мен тіркелген жері (№ 343-VIII Заң редакциясындағы 92-3-баптың 3) тармақшасы). Жай жазбаша нысандағы несиелер, микронесиелер және өзге де мәмілелер бойынша өндіріп алушы бұған қоса борышкердің міндеттемені орындамағаны туралы жазбаша мойындауын ұсынуға міндетті, ол жазба жасалған кезде берешектің бар екенін, оның мөлшерін және соманы мойындауды куәландыруға тиіс (92-1-баптың 2-тармағының екінші және үшінші бөліктері; 2022 жылдан бері дәл осыны Жоғарғы Соттың № 6 нормативтік қаулысының 12-тармағы талап етеді). Шартқа қол қоймаған және қарызды мойындамаған жұбай мұндай талап бойынша борышкер болып табылмайды. Мойындау туралы қағидадан ерекшелік: шарттың өзі немесе дауды реттеу туралы келісім нотариатта куәландырылса, талап 92-1-баптың 2-тармағының 1) тармақшасына жатады және жазбаша мойындау талап етілмейді (№ 6 қаулының 15-тармағы); онда да борышкер тек сол мәміленің тарапы болып табылады.

Некенің өзі қарызды ауыстырмайды. Ерлі-зайыптылардың біреуінің міндеттемелері бойынша тек сол жұбайдың мүлкі ғана өндіріп алынады («Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» ҚР Кодексінің 44-бабының 1-тармағы; дәл солай — АК-нің 223-бабының 3-тармағы). Бір жұбайдың несиесі не қарызы бойынша ортақ мүлік қарыз үшін екі жағдайда тұтастай жауап береді: міндеттеме ортақ болса немесе ерлі-зайыптылардың біреуі міндеттеме бойынша алғанның бәрі отбасының мұқтажына пайдаланылғанын сот анықтаса; ортақ мүлік жеткіліксіз болса, ерлі-зайыптылар мұндай міндеттемелер бойынша әрқайсысының мүлкімен ортақ жауапкершілікте болады (Кодекстің 44-бабының 2-тармағы). Ортақ мүлік жұбайдың біреуі қылмыстық жолмен алған қаражат есебінен сатып алынғанын немесе көбейтілгенін сот үкімі анықтаса, бөлек қағида қолданылады. Мұны нотариус емес, сот шешеді. Кепіл де бөлек жұмыс істейді: күйеуіңіздің несиесі бойынша сіздің келісіміңізбен кепілге салынған зат тұтастай жауап береді (ол туралы төменде).

Жазба сізге өзіңіз қарыздың тарапы болған жағдайда ғана мүмкін:

• сіз бірлесіп қарыз алушысыз — несие шартына күйеуіңізбен бірге қол қойдыңыз (бірлесіп қарыз алушы туралы толығырақ);
• сіз оның қарызы бойынша кепіл болушы немесе кепілдік берушісіз (кепілгер туралы толығырақ);
• сіз осы қарызды өзіңізге алған немесе ол үшін жауап беруге міндеттенген басқа құжатқа қол қойдыңыз.

Күйеуіңіз дара кәсіпкер (ЖК) болса, өзіндік кәсіпкерлік кезінде ол өзінің барлық мүлкімен, оның ішінде ерлі-зайыптылардың ортақ меншігіндегі үлесімен жауапты болады (Кәсіпкерлік кодекстің 40-бабының 2-тармағы), яғни төменде сипатталған қағидалар бойынша: алдымен оның жеке мүлкі, содан кейін ортақ мүліктегі үлесі. Ерлі-зайыптылар кәсіпкерлігі кезінде жағдай басқа: мәмілелер екеуіңіздің атыңыздан жасалады, құқықтар мен міндеттер де екеуіңіздің атыңыздан иеленеді, бірақ бұл үшін сіздің келісіміңіз керек: ол дара кәсіпкерді тіркеу кезінде расталады, ал дара кәсіпкердің қызметі мемлекеттік тіркеусіз жүзеге асырылса, жазбаша көрсетіліп, нотариат куәландырады; келісім болмаса, күйеуіңіз өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асырады деп көзделеді (Кәсіпкерлік кодекстің 32-бабының 2-4-тармақтары).

Ал заң ірі қарыздар үшін талап ететін, күйеуіңіздің қарызына берілген келісім (ол туралы төменде) сізді қарыздың тарапы етпейді: Банктер туралы заң да, реттеушінің талаптары да келісім берген жұбайды бірлесіп қарыз алушыға немесе кепілгерге айналдырмайды.

Күйеуіңізге жасалған жазба бойынша нені өндіріп алуы мүмкін, нені мүмкін емес?

Кезектілік ережесі: алдымен борышкердің өз мүлкі, содан кейін оның ортақ мүліктегі үлесі. Күйеуіңізге жасалған жазба бойынша сіздің жеке мүлкіңізден өндіріп алынбайды. Жазбадан тыс ол жауап беруі мүмкін: оны күйеуіңіз үшін өзіңіз кепілге салсаңыз (кепіл қағидалары бойынша) немесе қарыз бойынша алынғанның бәрі отбасының мұқтажына жұмсалғанын сот анықтап, ортақ мүлік жетпесе (Кодекстің 44-бабының 2-тармағы).

Некеде ерлі-зайыптылардың ортақ табысы есебінен сатып алынған мүлік қайсысының атына ресімделгеніне және ақшаны қайсысы салғанына қарамастан ортақ болып табылады (Кодекстің 33-бабының 2-тармағы). Некеде ортақ ақшаға сатып алынып, сіздің атыңызға тіркелген көлік те ортақ, және ондағы күйеуіңіздің үлесі өндіріп алу нысанасы бола алады, бірақ тек төменде сипатталған тәртіппен. Ал көлікті жеке қаражатыңызға (некеге дейінгі жинағыңызға немесе сыйға, мұраға алған ақшаңызға) сатып алсаңыз, ол сіздің жеке меншігіңіз және онда күйеуіңіздің үлесі жоқ (Кодекстің 35-бабы; Жоғарғы Соттың 2000 жылғы 28 сәуірдегі № 5 нормативтік қаулысының 16-тармағы). Мұны ақшаның шығу тегі туралы құжаттармен өзіңіз дәлелдейсіз.

Сот орындаушысы ортақ мүлікке қалай жетеді?

1. Алдымен — борышкердің жеке мүлкі. Ол жеткіліксіз болған кезде ғана кредитор ортақ мүліктегі борышкердің үлесін бөліп беруді талап етуге құқылы (Кодекстің 44-бабының 1-тармағы, АК-нің 222-бабының 1-тармағы). Егер олардың арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, ерлі-зайыптылардың үлестері тең деп танылады (Кодекстің 38-бабының 1-тармағы).
2. Қосалқы меншік иелеріне — үлесті бірінші болып сатып алу құқығы. Борышкердің ортақ мүліктегі үлесінен өндіріп алу кезінде сот орындаушысы мүліктің меншік иелеріне хабарлауға және оларға борышкердің үлесін басымдықпен сатып алу құқығын ұсынуға міндетті; үлестің құны хабарламада маманның жазбаша қорытындысы негізінде көрсетіледі (Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 60-бабының 1-тармағы). Сатып алу мерзімі тыйым салынғаны туралы хабарланған күннен бастап есептеледі (60-баптың 2-тармағы) және Азаматтық кодексте айқындалады: жылжымайтын мүлік үшін — бір ай, өзге мүлік үшін — он күн (АК-нің 216-бабының 2-тармағы).
3. Үлес туралы құжат жоқ болса — сот шешеді. Борышкердің үлесінің мөлшері туралы құжаттар болмаса немесе оның үлесіне балама нақты мүлікті айқындау мүмкін болмаса, ортақ мүлікті бөлу, үлестерді айқындау және борышкердің үлесін бөліп шығару сот орындаушысының арызы не өндіріп алушының талап қоюы бойынша сот тәртібімен жүргізіледі (60-баптың 4-тармағы). Көп отбасында неке шарты да, бөлу туралы келісім де жоқ, сондықтан сот орындаушысы сіздің көлігіңізді өз бетінше күйеуіңіздің үлесі деп «тағайындай» алмайды.
4. Әрі қарай: күйеуіңіздің үлесінен өндіріп алу. Қосалқы меншік иелері борышкердің үлесін сатып алудан бас тартса, кредитор сот арқылы оны жария саудаға салып сатуды талап етуге құқылы; үлесті заттай бөліп шығару мүмкін болмаса немесе қалған қосалқы меншік иелері қарсы болса — борышкердің өз үлесін оларға нарықтық құнына сәйкес бағамен сатуын және түскен ақшаны борышты өтеуге жіберуді талап етуге құқылы (АК-нің 222-бабының 2 және 3-тармақтары). Кредитор борышкердің үлесінен өндіріп алу үшін ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкін бөлуді өзі де талап ете алады (Кодекстің 37-бабының 1-тармағы). Заттың өзі сізде қалмауы да мүмкін: бөлу кезінде сот кәмелетке толмаған баланың мүдделерін ескере отырып, ерлі-зайыптылардың талап етуі бойынша әрқайсысына қандай мүлік берілетінін айқындайды, ал біреуіне құны оған тиесілі үлестен асатын мүлік берілсе, екінші жұбайға ақшалай немесе өзге өтемақы алып беріледі (Кодекстің 37-бабының 3-тармағы); үлесті заттай да, өтем төлеу арқылы да бөліп шығару мүмкін болмаса, сот мүлікті тұтастай жария сауда-саттықта сатып, түскен соманы үлестерге мөлшерлес бөлу туралы шешім қабылдауы мүмкін (АК-нің 218-бабының 6-тармағы, 221-бабының 3-тармағы). Көлікті немесе пәтерді сақтап қалу үшін күйеуіңіздің үлесін басымдықпен сатып алыңыз немесе бөлу кезінде сотқа затты оның үлесі үшін өтемақы төлеп өзіңізге беруді сұраңыз. Кәмелетке толмаған балалардың мүдделерін немесе сіздің мүддеңізді негізге ала отырып, егер күйеуіңіз дәлелсіз себептермен табыс таппаса немесе ортақ мүлікті сіздің келісіміңізсіз отбасының мүдделеріне нұқсан келтіріп жұмсаса, сот үлестердің теңдігі негізін ескермеуге құқылы (Кодекстің 38-бабының 2-тармағы).

Атқарушылық жазба бойынша тұрғынжайдан, оның ішінде ондағы үлестен өндіріп алуға тек сот арқылы және басқа мүлік жетпесе ғана жол беріледі; сот мұндай арызды 10 жұмыс күні ішінде қарайды (АПК-нің 250-1-бабының бірінші бөлігі). Борышкер болып табылмайтын кепіл берушінің жылжымайтын мүлкі және борышкер ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша сатып алған тұрғынжай бұл бап бойынша қаралмайды (250-1-баптың үшінші бөлігі), бірақ бұл соттың қажет еместігін білдірмейді: кепілге салынған мүліктен ақы өндіріп алу, егер заңда немесе шартта өзгеше белгіленбесе, сот тәртібімен жүргізіледі (АК-нің 318-бабының 1-тармағы), ал кепілдегі тұрғынжайдан — тек сот шешімімен («Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» заңның 24-бабы 3-тармағының 5) тармақшасы).

Көлік немесе пәтер күйеуіңіздің несиесі бойынша кепілде болса ше?

Ортақ меншікті құрайтын мүлік кепілге барлық меншік иелерінің келісуімен ғана берілуі мүмкін (АК-нің 304-бабы), ал жылжымайтын мүлікке иелік ету жөніндегі мәмілеге және нотариатта куәландыруды не тіркеуді қажет ететін мәмілеге екінші жұбайдың нотариатта куәландырылған келісімі қажет (Кодекстің 34-бабының 3-тармағы). Мұндай келісім берсеңіз, кепілде күйеуіңіздің үлесі емес, заттың өзі тұтастай тұр: қарыз орындалмаса, кепіл ұстаушы банк кепілге салынған бүкіл заттың құнынан басқа несие берушілердің алдында артықшылықпен қанағаттандырылуға құқылы (АК-нің 299-бабының 1-тармағы, 317-бабының 1-тармағы), және «тек күйеуіңіздің үлесі» деген қағида мұнда жұмыс істемейді. Тәртібі — жалпы қағида бойынша сот арқылы (АК-нің 318-бабының 1-тармағы); кепілдегі тұрғынжайды, сондай-ақ меншік иелерінің біреуі соттан тыс тәртіпке жазбаша келісім бермеген ортақ жылжымайтын мүлікті тек сот шешімімен сатады («Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» заңның 24-бабы 3-тармағының 3) және 5) тармақшалары). Бұзушылық болмашы болса, сот өндіріп алудан бас тартуы мүмкін: бір мезгілде тұрақсыздық айыбынсыз орындалмаған сома кепіл шартында айқындалған мүлік құнының он пайызынан кем және мерзімді өткізіп алу үш айдан кем болса, ал жеке тұлғаның тұрғынжайымен қамтамасыз етілген, кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес ипотекалық қарыз бойынша — он бес пайыздан кем және алты айдан кем болса (АК-нің 317-бабының 2-тармағы). Күйеуіңіз үшін кепілге салған жеке затыңыз да солай жауап береді: кепіл беруші үшінші жақ та бола алады (АК-нің 305-бабының 1-тармағы).

Сізде не қалады: бірлесіп қарыз алушы немесе кепілгер болмасаңыз, шарт бойынша кепілге салынған заттан тыс жауап бермейсіз: жетпейтін соманы банк борышқордың басқа мүлкінен, ал оның жеке мүлкі жеткіліксіз болса, ортақ мүліктегі үлесінен де өндіріп алады (АК-нің 319-бабының 6-тармағы, Кодекстің 44-бабының 1-тармағы). Сіздің жеке мүлкіңіз қалдық үшін банк несие бойынша алынғанның бәрі отбасының мұқтажына пайдаланылғанын сотта дәлелдесе және ортақ мүлік жетпесе жауап беруі мүмкін (Кодекстің 44-бабының 2-тармағы). Борышкер зат сатылғанға дейінгі кез келген уақытта қарызды немесе оның мерзімі өткен бөлігін өтеп, өндіріп алуды тоқтатуға құқылы; затты сіз кепілге салсаңыз, бұл құқық сізде де бар (АК-нің 319-бабының 7-тармағы). Затты күйеуіңіз кепілге салып, сіз тек келісім берген болсаңыз, қарызды ол үшін сіз де өтей аласыз: несие беруші борышқор үшін үшінші жақ ұсынған орындауды қабылдауға міндетті (АК-нің 276-бабының 2-тармағы). Мәмілеге сіздің нотариатта куәландырылған келісіміңіз болмаса, ол туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап үш жыл ішінде оны сот арқылы дауға салуға болады (Кодекстің 34-бабының 3-тармағы).

Сіздің мүлкіңізге тыйым салынса не істеу керек?

Егер тыйым сіздің затыңызға — некеге дейінгі, сыйға алынған, мұраға қалған — немесе сіздің үлесіңіз бар ортақ затқа салынса, заң екі құрал береді (АПК-нің 251-бабының бірінші бөлігі):

1. Мүлікке құқық туралы талап қою. Өндіріп алу қолданылған мүліктің тиесілілігіне байланысты құқық туралы дауды басқа тұлғалар тыйым салынған күннен бастап немесе бұл туралы белгілі болған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде мәлімдейді; ол талап қою ісін жүргізу қағидалары бойынша қаралады. Мүлікті тыйым салудан босату (тізімдемеден алып тастау) туралы талап қою бірден екі жауапкерге — борышкерге және өндіріп алушыға беріледі (АПК-нің 251-бабының 2 және 3-бөліктері). Ол берілгеннен кейін сот орындаушысы осы мүлік бөлігінде атқарушылық әрекеттерді тоқтата тұруға міндетті (Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 42-бабы бірінші бөлігінің 7) тармақшасы).
2. Заңсыз тыйымның күшін жою туралы арыз. Сот орындаушысы тыйым салу кезінде заңды бұзса, тыйымның күшін жою туралы арыз әкімшілік сот ісін жүргізу қағидалары бойынша қаралады және тыйым салынған мүлік өткізілгенге дейін беріледі.

Не жинау керек: неке туралы куәлік (тіркелген күнін сатып алынған күнімен салыстыру үшін), сыйға тарту шарттары, мұраға құқық туралы куәлік, неке шарты, ақшаның шығу тегі туралы құжаттар. Тыйымды алдыру туралы толығырақ — Қарыз үшін көлік пен пәтерге тыйым салынды мақаласында.

Несие сіздің келісіміңізсіз алынды: берешекті қашан есептен шығаруға міндетті?

2024 жылғы 1 қыркүйектен бастап банк пен микроқаржы ұйымы некесі тіркелген қарыз алушыға жұбайының келісімінсіз ірі қарыз бере алмайды (2024 жылғы 19 маусымдағы № 97-VIII Заң). Содан бері қағиданың аясы өзгерді, сондықтан қарыздың берілген күніне қараңыз:

Қарызға ол берілген күні қолданыста болған заң қолданылады (№ 258-VIII Заңның 135-бабы 5-тармағының 1) тармақшасы; микроқаржы ұйымы үшін — АК-нің 4-бабының 1-тармағы және 383-бабының 2-тармағы). Бірінші кезеңде кепілмен берілген қарыздар бойынша дәлел заң мен № 77 қаулының мәтініне сүйенеді; мұндай қарыздар бойынша сот тәжірибесін таппадық, сондықтан оны басқа дәлелдермен бірге келтіріңіз.

Барлық кезеңге ортақ:

• Сомасы — берілген жылғы АЕК бойынша 1000 АЕК-ке тең не одан асатын: 2024 жылы 3 692 000 ₸, 2025 жылы 3 932 000 ₸, 2026 жылы 4 325 000 ₸.
• Егер қарыз берілгенге дейінгі тексеру сәтінде АХАЖ базасында қарыз алушының тіркелген некесі туралы мәліметтер болса, келісім талап етіледі; неке қай жылы қиылғаны маңызды емес.
• Келісім әрбір қарызға қажет: жұбайдың немесе оның нотариат куәландырған сенімхат бойынша өкілінің қолы қойылған қағаз түрінде, нотариат куәландырған нысанда не цифрлық түрде — кредитордың қосымшасында немесе «цифрлық үкімет» веб-порталында биометриямен және ЭЦҚ-мен. Кредитордың қарыз беру туралы шешімі қолданылып тұрған мерзімде жұбай келісім бермесе, бұл бас тарту деп танылады. Кредитор келісімді қарыз толық өтелгенге дейін сақтайды.

Егер қарыз мұндай келісімсіз берілсе, кредитор оны қайтаруды талап етуге құқылы емес және бұзушылық анықталған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей: берешекті толық есептен шығару (кешіру) туралы шешім қабылдауға, өндіріп алуды және талап-арыз жұмысын тоқтатуға, кредиттік тарихтан қарыз туралы жазбаны алып тастауға және ұсталған сыйақы мен тұрақсыздық айыбын қайтаруға міндетті (қазір — Банктер туралы заңның 58-бабының 7-тармағы; бұрын берілген қарыздар бойынша дәл осындай шараларды бұрынғы заңның 34-бабының 5-2-тармағы көздеген). 2026 жылғы 19 наурыздан бастап берілген микрокредиттер бойынша микроқаржы ұйымы төленген негізгі борышты да қайтарады («Микроқаржылық қызмет туралы» Заңның 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 259-VIII Заң редакциясындағы 4-бабының 14-тармағы); бұрын берілгендер бойынша заң микроқаржы ұйымын тек сыйақы мен тұрақсыздық айыбын қайтаруға міндеттеген. Өзіне-өзі тыйым салу, биометрия, шарт жасасуға келісім немесе тәуліктік үзіліс қағидаларын бұзудан айырмашылығы — мұнда қылмыстық істің құжаттары қажет емес: шаралар қарыздың келісімсіз берілу фактісінің өзінен қолданылады (58-баптың 7-тармағының екінші бөлігі мұндай құжаттарды басқа бұзушылықтар үшін талап етеді, ал жұбайдың келісімі бұл тізімде жоқ).

Қалай пайдалануға болады: борышкер мұны қарсылықта келіспеу себебі ретінде көрсетеді — кредитор заң бойынша қоюға құқылы емес талап даусыз болып табылмайды. Келісім туралы құжатты кредитордан қарыз алушының өзі неке туралы куәлікті қоса беріп сұратады, не жұбайы оның жазбаша келісімімен немесе нотариат куәландырған сенімхат бойынша сұратады: қарыз туралы мәліметтер банк құпиясы (микроқаржы ұйымында — микрокредит беру құпиясы) болып табылады, және қарыз алушының келісімінсіз кредитор оларды ашуға құқылы емес («Банктер және банк қызметі туралы» Заңның 69-бабының 4-тармағы, «Микроқаржылық қызмет туралы» Заңның 21-бабының 3-тармағы). Бас тартса — Агенттікке шағым. Шынайы ескерту: бұл қағида тек тіркелген некеде және 2024 жылғы 1 қыркүйектен бастап берілген 1000 АЕК-тен бастап қарыздарға жұмыс істейді, ал 2025 жылғы 31 тамыздан бастап берілген қарыздар бойынша — тек тіркелуге жататын мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген тұтынушылық қарыздарға. 300 000 ₸-лік әдеттегі микронесие оған жатпайды.

Жазба келді: отбасы не істеуі керек?

Борышкер ретінде күйеуіңіз көрсетілсе.

1. Борышкер ретінде кім көрсетілгенін тексеріңіз. Жазбаға қарсылық — борышкердің құқығы («Нотариат туралы» Заңның 92-6-бабының 2-тармағы): жұбайы оны өз атынан бермейді, бірақ күйеуінің сенімхат бойынша өкілі ретінде бере алады.
2. Мерзімді белгілеңіз. Қарсылыққа жазба көшірмесін алған күннен бастап 10 жұмыс күні беріледі (92-6-баптың 2-тармағы). Көшірме шартта көрсетілген электрондық пошта мекенжайына, хабарламасы бар тапсырыс хатпен — оны отбасының кәмелетке толған мүшелерінің бірі немесе борышкермен бірге тұратын басқа адам алса да — не жеткізілуі тіркелетін өзге байланыс құралдарымен, оның ішінде «цифрлық үкімет» веб-порталы мен SMS арқылы жіберілсе, алынды деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағы). Күйеуіңіздің хатын сіз алсаңыз, оның мерзімі жүріп жатыр. Хатты қабылдаудан бас тарту қорғамайды: хабарлама табыс ету мүмкін болмағаны туралы белгісімен немесе оны қабылдаудан бас тартуға байланысты қайтарылса, көшірме тиісті түрде жіберілді деп есептеледі (92-6-баптың 1-1-тармағының екінші бөлігі), ал нотариус хабарлама қайтарылғаннан кейін жазбаны орындауға беруге құқылы (Жоғарғы Соттың № 6 нормативтік қаулысының 17-тармағы). Қарсылыққа берілетін 10 жұмыс күні көшірмені алған күннен есептеледі, сондықтан жазба туралы білген бойда күйеуіңіз қарсылықты бірден берсін. 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап хат тіркелген жері бойынша жіберіледі, бұрынғы жазбалар бойынша — соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша. Жазбаның бар-жоғын хатты күтпей-ақ ЖСН бойынша тексеруге болады (қалай тексеру керек); соңғы күнді қарсылық мерзімінің калькуляторы көрсетеді.
3. Келіспеу себептерін тұжырымдаңыз — оларсыз нотариус күшін жоюдан бас тартады (92-8-баптың 1-тармағының екінші бөлігі). Күйеуіңіздің несиесі үшін әдеттегілері: жазба жасалған кездегі қарызды оның жазбаша мойындауы жоқ (шарт нотариатта куәландырылмаса); сома нақты қарызбен сәйкес келмейді; талап қоюдың ескіру мерзімі өтті; жоғарыдағы кесте бойынша жұбайдың келісімі қажет болған қарыз келісімсіз берілген. Деректер мен норма сілтемелері бар құжатты генераторда жинауға болады. Оны борышкер өзі немесе сенімхат бойынша өкілі арқылы жазбаша түрде, хабарламамен, жазбаны жасаған нотариусқа жібереді (92-6-баптың 2-тармағы).
4. Күйеуіңіз үшін ештеңеге қол қоймаңыз. Кепілгерлік немесе оның қарызы үшін жауап беру міндеттемесі сізді де борышкер етеді, ал борышты ауыстыру туралы шарт несие берушінің келісімімен сізді күйеуіңіздің орнына борышкер етеді (АК-нің 348-бабының 1-тармағы).
5. Тыйым сіздің мүлкіңізге тиіп кетсе — 10 жұмыс күні ішінде тыйым салудан босату туралы талап қою (АПК-нің 251-бабының бірінші бөлігі), жоғарыны қараңыз.

Борышкер ретінде сіз көрсетілсеңіз. Бұл күйеуіңіздің қарызы екеніне сенімді болсаңыз да, қарсылықты өзіңіз және мерзімінде беріңіз: мерзімі өтіп кеткен немесе келіспеу себептері көрсетілмеген қарсылықты нотариус қабылдамайды (92-8-баптың 1-тармағының екінші бөлігі). Несие шартына қол қоймасаңыз және қарызды жазбаша мойындамасаңыз, солай жазыңыз: жай жазбаша нысандағы мәміле бойынша өндіріп алушы нотариусқа сіздің жазбаша мойындауыңызды ұсынуға тиіс еді (92-1-баптың 2-тармағының екінші және үшінші бөліктері). Несие сіздің атыңызға ресімделіп, ақшаны күйеуіңіз жұмсаса, кредитор үшін борышкер бәрібір сізсіз: нотариус бұл дәлелді қабылдамайды, ал қарыз ортақ болса, оны ерлі-зайыптылар арасында мүлікті бөлу кезінде бөлуге болады (Кодекстің 38-бабының 3-тармағы). Қарызды сіздің атыңызға сіздің білмеуіңізбен ресімдесе, Сіз алмаған несие бойынша атқарушылық жазба мақаласы бойынша әрекет етіңіз. Күйеуіңіздің қарызы бойынша бірлесіп қарыз алушы немесе кепілгер болсаңыз, ЖСН бойынша өзіңізді де тексеріңіз: сіздің атыңызға келген тапсырыс хатты күйеуіңіз отбасының кәмелетке толған мүшесі ретінде алуы мүмкін, сонда сіздің мерзіміңіз де жүріп жатыр.

Мерзімінде берілген, келіспеу себептері көрсетілген қарсылық бойынша нотариус үш жұмыс күнінен кешіктірмей жазбаның күшін жояды (92-8-баптың 1-тармағы). Жалпы тәртіп — Нотариустың атқарушылық жазбасының күшін қалай жоюға болады нұсқаулығында.

Борышкер жұбай қайтыс болса

Оның қарызы сізге өздігінен ауыспайды. Оның борыштары бойынша мұраны қабылдаған мұрагерлер ғана жауап береді — ортақ борышқорлар ретінде және әрбір мұрагерге ауысқан мүлік құнының шегінде ғана (АК-нің 1081-бабы), ал некеде бірге тапқан мүліктегі сіздің бөлігіңіз мұраға кірмейді (АК-нің 1070-бабының 1-тармағы). Абай болыңыз: оның борыштарын өз ақшаңызбен төлесеңіз немесе оның мүлкін иеленуге не басқаруға кіріссеңіз, керісі дәлелденгенге дейін мұра іс жүзінде қабылданды деп танылады (АК-нің 1072-1-бабының 2-тармағы). Толығырақ — Қайтыс болған туысқанның қарызы мақаласында.

Шынайы шеңбер

Жазбаның күшін жою қарызды жоймайды, ол тек соттан тыс жолды жабады. Кредитор сотқа жүгініп, нотариустан айырмашылығы, онда күйеуіңіз несие бойынша алғанның бәрі отбасының мұқтажына пайдаланылғанын дәлелдеуге құқылы: сонда өндіріп алу ортақ мүлікке қолданылады, ал ол жеткіліксіз болса, ерлі-зайыптылар әрқайсысының мүлкімен ортақ жауапкершілікте болады (Кодекстің 44-бабының 2-тармағы). Ажырасу мен мүлікті бөлу кредитор үшін борышкерді өзгертпейді: ортақ борыштар ерлі-зайыптылар арасында үлестерге барабар бөлінеді (Кодекстің 38-бабының 3-тармағы), бірақ шарттағы борышкерді тек несие берушінің келісімімен ғана ауыстыруға болады (АК-нің 348-бабының 1-тармағы). Ажырасудың өзі ештеңені бөлмейді: некеде жинаған мүлік нотариат куәландырған келісім, медиация немесе сот арқылы бөлінгенге дейін ортақ болып қала береді (Кодекстің 37-бабының 1-3-тармақтары). Некеде бөлу де заңды, бірақ тыйым салынған мүлікті ол құтқармайды: тыйым — мүлікке иелік етуге тыйым салу, ал оны бұзғаны үшін жауапкершілік туындайды (Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 62-бабының 2 және 5-тармақтары), ал «көз алдау үшін» жасалған бөлуді кредитор жалған мәміле ретінде сотта дауға сала алады (АК-нің 160-бабының 1-тармағы). Қарыз бар кезде жасалған неке шарты да қорғауға кепілдік бермейді: борышкер жұбайдың кредит берушісі өзгерген мән-жайларға байланысты оны өзгертуді немесе бұзуды талап етуге құқылы (Кодекстің 45-бабы). Қарыз нақты болса және сомасы дұрыс болса, қарсылық уақыт береді және даусыз өндіріп алудан қорғайды, бірақ қарыз мәселесінің шешімі емес.

Тақырып бойынша мақалалар